Kamera Şakaları ve Fobi

Televizyoncuların sık başvurduğu saçmalıklardan biri de insan psikolojisine hatta insan beynine zarar verebilecek kamera şakalarıdır. Bunlar şaka değil zulümdür.
Küçük şaşırtmacalar, tehlikesiz sürprizler olsa iyi güzel. Ama korkutmalar son derece tehlikeli.
Ani korkular, ani şoklar beyinde ciddi anlamda tahribata yol açabiliyor. İnsanda hiç hesapta olmayan fobilerin oluşmasına sebep olabilir. Bazı fobiler vardır ki insanın geçmişte yaşadığı benzer bir deneyimle hiç ilgisi yoktur. İlgisiz bir etki ile ortaya çıkıp hayat boyu devam edebilir.

Şu örnek ne demek istediğimi daha iyi açıklar: Bir akrabamız, küçük çocukları olan genç bir kadın bir akrabasının evinde çay içerken eline kaynar çay dökülmüş. O anki görünen zararı şu: Eldeki ciddi yanık. O kadar. Ama o andan sonra bu kadında o yanıkla hiç ilgisi olmayan bir fobi kendini gösterdi:
Yanında yetişkin insanlar olmazsa evde yalnız kalamıyor. Çıldırasıya korkuyor. Onun yalnız kalabilmesi imkânsız. Doktorlar çare bulamadı. 10 yıl geçti durumunda bir düzelme yok.

O yanık olayı ile o fobinin hiçbir ilgisi yok gibi görünüyor. İnsan beyni böyledir işte. Ne neyi nasıl tetikler bilemeyiz. Fobilerin çeşidine göre açıklanabilenleri var. Bazı fobiler bilinçaltındaki kayıtlı deneyimlerle ilgilidir. Yaşanılan olay unutulmuş olsun olmasın fobi devam eder. Bazı fobiler sinir sistemimizin algılamasıyla ilgilidir. Meselâ çatal ucunun tencereye sürtülme sesinin bazı insanları şiddetle rahatsız etmesi gibi bazı insanlar limondan rahatsız olur. Yukarda anlattığım tür fobiler ise çok farklı. Bir etki bambaşka bir şeyi tetikliyor ya da oluşturuyor.

Benzer bir örnek daha: Bir genç serinlemek için dereye, suyun derin olduğu bir yerde suya atlamış. Su aşırı soğukmuş. Böyle dereler vardır. Kaynağına yakın yerde suyu buz gibi soğuktur.
Evet, suya atlıyor ve deliriyor. Herkes onun için “cinlendi” diyordu. Akıbetini bilmiyorum.
Bu tür vakalar için bazı cinci hocalar şunu söylüyor: İnsan bazen öyle bir şok etkisinde kalır ki o anda bütün bilinci, bütün kontrol mekanizması geçici olarak elinden çıkar. Bunu fırsat bilen cinler o kişiyi tam o anda ele geçirir.

Psikiyatristler bu olayları belki “herhangi bir şok sonucu beyindeki bazı sinir guruplarında oluşan düzen bozukluğu veya ani hücre ölümleri” şeklinde açıklayabilir. Yazımın konusu bunlar değil zaten. Bu yazımda kamera şakalarının büyük tehlikesinden söz ediyorum.

Geçenlerde haberlerde gösterdiler. Başka bir ülkede bir televizyon programında (bu kamera şakası değildi, yarışma programıymış) bir kadın bir fareyi tutmak zorunda kaldı. Yarışma cesaretle filan ilgiliydi. Bazı cisimleri görmeden el yordamıyla tanımak filan..
Kadın tuttuğu şeyin fare olduğundan emin olunca kriz geçirmeye başladı. Kendisine hâkim olamıyor, devamlı dehşet içinde çığlık atıyor, yerinde duramıyor, şuursuzca oradan oraya koşuyordu.
Bu büyük dehşet şokundan sonra kadında hayat boyu devam edebilecek fobiler, takıntılar baş gösterebilir.

Dün de STV’de bir kamera şakasında insanların yılan ile korkutulduğunu gördüm. Gerçek yılan değil ama gerçeğe çok benzeyen plastikten oyuncak bir yılanı insanların üstüne atıyorlar insanlar çok büyük bir dehşetle kaçıyor. Bu densizliği, bu zulmü “kamera şakası” adı altında eğlence programı(!) olarak gösteriyorlar. İnsanların hayatlarıyla oynamanın neresi şakadır?

Yılan, örümcek, fare fobisi gibi fobi çeşitleri insanlarda çok yaygınken bu abes kamera şakaları insanları sahip oldukları fobilerle “ani şok”lara sokup onlarda daha ciddi ve kalıcı arazların oluşmasına sebep olabilir. Kimin ne fobisi vardır kimse bilemez. Bu tür kamera şakalarının kesinlikle yasaklanması lazım.